على اصغر شميم

108

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

سيروان ( گاماسآب ) فرود آمد . دولتشاه نوروز خان را كه به اردوى او ملحق شده بود با جمعى از سواران مدانلو و جهان بيگلو مأمور نمود كه نقاط واقع بين متدليج و يعقوبيه را تاراج كنند و بقية السيف على پاشا را كه هنوز در زهاب باقى مانده بودند به جانب مغرب برانند . سردار ايران فتاح پاشا سردار عثمانى در كنار رود سيروان به على پاشا ملحق شد . دولتشاه قبل از آغاز نبرد با على پاشا از فتحعلى شاه مدد خواست و او مجددا سه تن از سران سپاه خود را به مغرب روانه ساخت . از طرف ديگر على پاشا قواى خود را از كنار سيروان رود به دشت مريوان منتقل نمود و در آن دشت جنگ سختى بين طرفين درگرفت . فرماندهى جناح چپ سپاه ايران كه با جناح راست سپاه ترك وارد نبرد شد ، با صفى يار خان كردبچه بود . افواج كرد و اردلان در جناح راست جاى گرفتند و قلب سپاه به امان اللّه خان اردلان و فرج اللّه خان افشار سپرده شد . در سپاه عثمانى علاوه بر على پاشا حاكم بغداد ، سليمان پاشا كهيا و خالد پاشا و سليمان پاشا متسلم كركوك با افواج عرب نيز شركت داشتند . در جناح چپ ، سپاه ايران غالب گرديد ؛ كهيا كه فرماندهى جناح راست عثمانى را داشت موضع خود را رها كرد و به كمك جناح چپ سپاه ترك شتافت ولى صفى يار خان دليرانه مقاومت كرد و كهيا را در حين جنگ دستگير نمود . سرانجام شكست بر سپاه ترك رخنه يافت و سه هزار تن از آنان به قتل رسيدند و بقيه با بىنظمى و پريشانى به اردوگاه على پاشا گريختند و سواران ايران فراريان را تا نزديك سراپرده على پاشا تعقيب كردند . على پاشا بعد از آن شكست ، شيخ محمد جعفر لحساوى را به شفاعت نزد محمد على ميرزا دولتشاه فرستاد . دولتشاه اسراى عثمانى را كه بيش از 000 / 4 تن بودند بنا به شفاعت شيخ آزاد كرد و كهيا را به تهران روانه ساخت . شيخ لحساوى به تهران رفت و استخلاص كهيا را از شاه خواست . فتحعلى شاه او را بخشيد و فرمان حكومت بين النهرين را به نام او صادر كرد و نيز عبد الرحمان سابق الذكر را مجددا به حكومت شهر زور منصوب و ميرزا صادق وقايع‌نگار را براى بار دوم به سفارت دربار عثمانى مأمور كرد . سال بعد على پاشا وفات يافت و سليمان كهيا كه فرمان حكومت بين النهرين را از فتحعلى شاه گرفته بود به جاى او والى بغداد شد . در همان سال سلطان سليم خان ثالث ( سلطنت از 1203 تا 1222 هجرى قمرى ) درگذشت و سلطان مصطفى خان رابع ( 1222 - 1223 هجرى قمرى ) به سلطنت رسيد و با حكومت كهيا در بغداد موافقت كرد . فتحعلى شاه نيز براى تهنيت جلوس سلطان ، شيخ الاسلام خوى به نام آقا شيخ ابراهيم را روانه اسلامبول نمود و بدين‌ترتيب ظاهرا اختلافات سياسى دولتين بر طرف و روابط دوستى بين طرفين برقرار گرديد .